Wombat

De wombat is een stevig gebouwd buideldier uit Australië dat eruitziet als een kruising tussen een kleine beer, een marmot en een mini-tank. Ze hebben korte poten, een gespierd lichaam, een brede kop en een extreem sterke achterkant. Ondanks hun schattige uiterlijk zijn het verrassend krachtige dieren.

Er bestaan drie levende soorten wombats:

• Common wombat
• Southern hairy-nosed wombat
• Northern hairy-nosed wombat

De noordelijke harige neuswombat is een van de zeldzaamste zoogdieren ter wereld.

Waar wombats leven

Wombats leven vooral in het zuiden en oosten van Australië, in bossen, graslanden, berggebieden en droge vlaktes. Ze brengen het grootste deel van hun leven door in zelfgegraven tunnelsystemen.

Hun holen kunnen enorm zijn:

• meerdere ingangen
• tientallen meters lang
• verschillende kamers
• soms generaties lang gebruikt

De temperatuur onder de grond blijft vrij stabiel, wat belangrijk is in het hete Australische klimaat.

Hoe ze eruitzien

Een volwassen wombat:

• weegt meestal tussen 20 en 40 kilo
• kan ongeveer 1 meter lang worden
• heeft dikke vacht
• bezit gigantisch sterke klauwen om te graven

Hun tanden groeien hun hele leven door, net zoals bij knaagdieren. Dat is handig omdat hun voedsel veel zand en harde vezels bevat.

Hun bijzondere achterwerk

Een wombat heeft een extreem harde achterzijde, opgebouwd uit kraakbeen, dikke huid en botstructuren. Dat klinkt vreemd, maar het is een verdedigingswapen.

Wanneer een roofdier een wombat in zijn tunnel volgt:

1. kruipt de wombat diep het hol in
2. blokkeert de ingang met zijn achterwerk
3. kan hij het roofdier letterlijk tegen de tunnelwand pletten

Sommige wombats kunnen hiermee serieuze schade aanrichten aan honden of dingo's.

Ze poepen kubussen

Het bekendste feit over wombats: hun uitwerpselen zijn kubusvormig.

Ja, echt.

Wombats produceren kleine blokjespoep in plaats van ronde keutels. Dat gebeurt door:

• extreem langzame spijsvertering
• ongelijke spanning in de darmwanden
• zeer droge ontlasting

Waarom kubussen handig zijn:

• ze rollen niet weg
• wombats gebruiken ze om territorium af te bakenen
• ze leggen ze vaak op stenen of boomstammen als "signaal"

Wetenschappers zijn hier serieus onderzoek naar blijven doen omdat het biologisch uniek is.

Gedrag

Wombats zijn meestal:

• solitair
• territoriaal
• nachtactief

Overdag slapen ze vaak in hun holen. 's Nachts komen ze naar buiten om te eten.

Ze lijken traag, maar kunnen verrassend snel sprinten — tot ongeveer 40 km/u over korte afstand.

Wat ze eten

Wombats zijn herbivoren. Hun dieet bestaat uit:

• gras
• wortels
• schors
• kruiden
• plantenwortels

Hun stofwisseling is extreem langzaam. Ze kunnen meer dan een week doen over het volledig verteren van voedsel.

Daardoor hebben ze weinig water nodig en kunnen ze overleven in droge gebieden.

Babywombats

Zoals andere buideldieren krijgen wombats piepkleine jongen die verder groeien in een buidel.

Bij wombats zit de buidel achterstevoren.

Dat voorkomt dat er aarde in terechtkomt tijdens het graven.

Een babywombat heet een "joey". Het jong blijft maandenlang in de buidel voordat het zelfstandig wordt.

Intelligentie

Wombats zijn slimmer dan veel mensen denken:

• ze onthouden routes goed
• herkennen veilige tunnels
• leren gewoontes van andere dieren
• kunnen eenvoudige problemen oplossen

In opvangcentra blijken sommige wombats behoorlijk nieuwsgierig en speels.

Relatie met mensen

Wombats hebben een speciale plaats in de Australische cultuur. Ze verschijnen in:

• kinderboeken
• mascottes
• toerisme
• internetmemes

Maar in landbouwgebieden worden ze soms gezien als lastig omdat hun tunnels:

• hekken beschadigen
• vee kunnen laten struikelen
• grond instabiel maken

Gevaren voor wombats

Wombats hebben te maken met:

• habitatverlies
• auto-ongelukken
• bosbranden
• ziektes zoals schurft
• aanvallen door ingevoerde roofdieren

Schurft is een groot probleem. Het veroorzaakt extreme jeuk, haarverlies en infecties.

De noordelijke harige neuswombat balanceerde ooit op de rand van uitsterven, maar beschermingsprogramma's hebben geholpen om de populatie langzaam te laten groeien.

Verrassende feiten

• Wombats kunnen door hekken graven alsof het niets is.
• Hun tunnels worden soms gebruikt door andere dieren als schuilplaats.
• Ze kunnen behoorlijk koppig zijn.
• Sommige wombats houden van buikkriebels wanneer ze door mensen zijn grootgebracht.
• Hun skelet is opvallend compact en zwaar.
• Ze behoren tot de grootste gravende herbivoren ter wereld.

Waarom mensen wombats zo leuk vinden

Wombats combineren allerlei tegenstrijdigheden:

• schattig maar sterk
• traag maar snel
• rustig maar territoriaal
• rond en pluizig maar gebouwd als een bulldozer

Dat maakt ze uniek onder de dierenwereld — een soort levende tank met een teddybeer-uitstraling.