Watermuis/ Woelrat

Algemene kenmerken

De watermuis is een stevig gebouwde knaagdier met:

• een gedrongen lichaam

• een stompe snuit

• kleine oren die deels in de vacht verdwijnen

• korte, behaarde staart (korter dan die van een rat)

De vacht is meestal:

• donkerbruin tot zwart

• soms grijsbruin

• dicht en waterafstotend

Lengte (zonder staart): ongeveer 12–22 cm
Gewicht: 150–300 gram

Leefgebied

Watermuizen leven vooral:

• langs sloten, rivieren, meren en kanalen

• in rietvelden, oevers en moerassen

• soms ook in weilanden (dan graven ze gangenstelsels onder de grond)

Ze geven de voorkeur aan gebieden met zachte oevers waarin ze makkelijk kunnen graven.

Levensstijl en gedrag

• Ze zijn goede zwemmers en duikers

• Meestal schemer- en nachtactief, maar soms ook overdag

• Leven vaak solitair, behalve tijdens de paartijd

• Ze maken uitgebreide gangenstelsels met ondergrondse kamers

Watermuizen zijn territoriaal en verdedigen hun leefgebied fel tegen soortgenoten.

Voedsel

De watermuis is vooral planteneter. Op het menu staan:

• wortels

• stengels

• gras

• riet

• waterplanten

Af en toe eten ze ook:

• insecten

• slakken

• kleine waterdieren

Omdat ze veel wortels eten, kunnen ze schade veroorzaken aan oevers, dijken en landbouwgrond.

Voortplanting

• Paartijd: voorjaar tot zomer

• Draagtijd: ongeveer 3 weken

• Per worp: 3–8 jongen

• Meerdere nesten per jaar mogelijk

De jongen worden blind en kaal geboren en zijn na enkele weken zelfstandig.

Verschil met ratten

Veel mensen denken dat de watermuis een rat is, maar er zijn duidelijke verschillen:

• Kortere staart dan een rat

• Kleinere oren

• Dikkere, zachtere vacht

• Rondere kop

Echte ratten (zoals de bruine rat) hebben een langere, kale staart en grotere oren.

Rol in de natuur

De watermuis:

• is een belangrijke prooi voor roofdieren zoals reigers, uilen, vossen en marters

• beïnvloedt de vegetatie langs waterkanten

• kan zowel nuttig als problematisch zijn, afhankelijk van de omgeving

Bescherming en status

In sommige gebieden is de watermuis:

• kwetsbaar door verlies van leefgebied

• bedreigd door vervuiling en bestrijding

• lokaal beschermd

In andere gebieden wordt hij juist als plaagdier gezien vanwege graafschade.