Vuursalamander

De vuursalamander valt meteen op door zijn zwarte lichaam met felgele tot oranje vlekken of strepen. Dit kleurpatroon verschilt sterk per individu en per regio; geen twee vuursalamanders zijn precies hetzelfde. De kleuren dienen als waarschuwingssignaal voor roofdieren.

Een volwassen vuursalamander wordt gemiddeld 15 tot 25 centimeter lang, soms zelfs iets groter. Hij heeft een stevig lichaam, korte poten en een vrij brede kop met opvallende ogen.

Gif en verdediging

De vuursalamander is giftig. In zijn huid zitten klieren die een giftige stof afscheiden, vooral bij stress of gevaar. Dit gif kan bij roofdieren irritatie, verlamming of zelfs de dood veroorzaken. Voor mensen is het niet dodelijk, maar het kan wel brandende pijn, huidirritatie of oogproblemen geven. Daarom moet je een vuursalamander nooit aanraken.

Naast het gif vertrouwt hij ook op zijn opvallende kleuren om vijanden af te schrikken.

Leefgebied

Vuursalamanders leven vooral in koele, vochtige loofbossen, vaak in heuvelachtige of bergachtige gebieden. Ze hebben een sterke voorkeur voor plekken met:

• schaduw

• hoge luchtvochtigheid

• schone beekjes of bronnen

Overdag verschuilen ze zich onder stenen, boomwortels of in holen. 's Nachts worden ze actief.

Verspreiding

De soort komt voor in grote delen van Centraal- en Zuid-Europa, waaronder delen van Duitsland, België, Frankrijk, Spanje, Italië en ook in het zuiden van Nederland. Ze zijn sterk gebonden aan hun leefgebied en verplaatsen zich meestal maar over korte afstanden.

Gedrag

Vuursalamanders zijn nachtactief en solitair. Ze zijn rustig, bewegen langzaam en vertrouwen vooral op camouflage en gif in plaats van snelheid. Bij regenachtig weer worden ze vaker gezien, omdat hun huid dan minder snel uitdroogt.

Ze zijn verrassend territoriaal en kunnen jarenlang in hetzelfde gebied blijven leven.

Voedsel

Hun dieet bestaat uit kleine ongewervelden, zoals:

• insecten

• slakken

• regenwormen

• spinnen

Ze jagen door langzaam te bewegen en hun prooi plotseling te grijpen met hun tong of bek.

Voortplanting

De voortplanting is bijzonder:

• Het mannetje zet een spermapakketje af dat het vrouwtje opneemt.

• De bevruchting gebeurt dus intern, wat zeldzaam is bij amfibieën.

De meeste vuursalamanders zijn levendbarend: het vrouwtje baart larven die al ver ontwikkeld zijn en meteen in het water terechtkomen. In sommige gebieden worden zelfs volledig gevormde jonge salamanders geboren.

Levensduur

Vuursalamanders kunnen opvallend oud worden voor amfibieën:
20 tot 30 jaar, en soms zelfs ouder, als ze in een veilig en stabiel leefgebied leven.

Bedreigingen

De vuursalamander staat onder druk door:

• verlies van leefgebied

• vervuiling van beekjes

• klimaatverandering

• ziektes die hele populaties kunnen uitroeien

Omdat ze zo plaatsgebonden zijn, herstellen populaties zich moeilijk wanneer ze verdwijnen.

Interessante weetjes

• De naam "vuursalamander" komt uit oude mythen waarin men dacht dat salamanders uit vuur tevoorschijn kwamen.

• Elke vuursalamander heeft een uniek vlekkenpatroon, vergelijkbaar met een vingerafdruk.

• Ze communiceren deels via geurstoffen.