Spix' ara

De Spix' ara (Cyanopsitta spixii), ook bekend als de blauwara, is een prachtige en zeldzame vogelsoort die zich onderscheidt door zijn opvallende blauwe kleur. Het is een iconische soort die zowel bekend staat om zijn schoonheid als om zijn verhaal van uitsterven en herstelpogingen.

Uiterlijk en Kenmerken

• Kleur: De Spix' ara is volledig blauw, met een lichtere tint op de borst en buik en een grijsblauwe kop. De vleugels en staart hebben een donkerder blauw.
• Grootte: Ze bereiken een lengte van ongeveer 55-57 cm, met een gewicht van 300-400 gram.
• Onderscheid: De Spix' ara is de enige soort in het geslacht Cyanopsitta, en zijn subtiele kleurverschillen maken hem uniek onder de ara's.

Verspreiding en Habitat

• Historisch leefgebied: De Spix' ara kwam oorspronkelijk alleen voor in de droge bossen van de Caatinga-regio in Brazilië, met name langs de oevers van de São Francisco-rivier.
• Habitat: Hij leefde voornamelijk in galerijbossen, een type bos dat voorkomt langs rivieren in droge gebieden. Deze bossen zijn essentieel voor hun overleving, vooral vanwege de aanwezigheid van de caraibeira-boom (Tabebuia aurea), waarin ze nestelden.

Gedrag en Voeding

• Dieet: Spix' ara's eten zaden, vruchten, bessen en noten. Ze zijn afhankelijk van specifieke planten die in hun natuurlijke habitat voorkomen.
• Levensstijl: Ze zijn over het algemeen monogaam en vormen levenslange paren. Hun gedrag in het wild is minder goed gedocumenteerd vanwege hun schaarste.

Bedreigingen en Uitsterven in het Wild

• Uitsterven in het wild: De Spix' ara werd officieel in het wild als uitgestorven verklaard in 2000. De belangrijkste oorzaken van hun achteruitgang waren:
  • Habitatverlies: Ontbossing en landbouw hebben de galerijbossen in hun leefgebied sterk aangetast.
  • Illegale handel: De vogel werd intensief gevangen vanwege zijn zeldzaamheid en populariteit in de exotische dierenhandel.
• Roofdieren: In het wild werden ze ook bedreigd door natuurlijke vijanden, zoals roofvogels.

Herintroductie en Beschermingsprogramma's

De Spix' ara is een symbool geworden van natuurbescherming en herstelprogramma's. Hier zijn enkele belangrijke stappen in hun herstel:

1. Fokprogramma's in gevangenschap:

   • Er zijn succesvolle fokprogramma's opgezet in dierentuinen en gespecialiseerde instellingen, zoals de Al Wabra Wildlife Preservation in Qatar en het ACTP (Association for the Conservation of Threatened Parrots) in Duitsland.
   • Dankzij deze programma's zijn de populaties in gevangenschap gestegen tot meer dan 200 individuen.

2. Herintroductie in het wild:

   • In 2022 zijn de eerste Spix' ara's opnieuw vrijgelaten in hun natuurlijke habitat in Brazilië. Dit was een belangrijke mijlpaal in het herstel van de soort.
   • Het herintroductieprogramma richt zich ook op het herstel van hun oorspronkelijke habitat en de betrokkenheid van lokale gemeenschappen.

3. Bescherming van het leefgebied:

   • Om het succes van de herintroductie te verzekeren, worden beschermde gebieden aangewezen en beheerd. Deze initiatieven zijn gericht op het herstel van galerijbossen en het behoud van de caraibeira-boom.

Culturele en Wetenschappelijke Betekenis

• Symbool van natuurbehoud: De Spix' ara is een symbool geworden van hoop en samenwerking in natuurbescherming.
• Populaire cultuur: De soort kreeg wereldwijde bekendheid door de animatiefilm Rio (2011), waarin een Spix' ara de hoofdrol speelt. Dit verhoogde het bewustzijn over de bedreigingen waarmee de soort wordt geconfronteerd.

Toekomstperspectieven

Dankzij de inspanningen van fokprogramma's en herintroductie in het wild is er hoop dat de Spix' ara zich opnieuw in de natuur kan vestigen. Het succes hangt echter sterk af van voortdurende bescherming van hun habitat en het tegengaan van illegale handel.

De Spix' ara is een voorbeeld van hoe menselijke inspanningen een verschil kunnen maken in het behoud van bedreigde soorten.