Potloodvis

19-01-2026

De potloodvis is de Nederlandse verzamelnaam voor een groep kleine, slanke zoetwatervissen uit het geslacht Nannostomus. Ze zijn vooral bekend en geliefd in de aquariumwereld vanwege hun elegante vorm, rustige gedrag en subtiele kleuren.

Algemene kenmerken

Potloodvissen hebben een langgerekt, dun lichaam dat sterk doet denken aan een potlood – vandaar de naam. Ze blijven klein: meestal 3 tot 6 cm lang. Hun lichaam is vaak zilverachtig tot goudkleurig, met donkere lengtestrepen die van kop tot staart lopen.

Een bijzonder kenmerk is dat veel potloodvissen schuin in het water hangen, met de kop iets omhoog. Dit is normaal gedrag en geen teken van ziekte.

Verspreiding en leefgebied

Potloodvissen komen oorspronkelijk uit Zuid-Amerika, vooral uit:

  • het Amazonegebied

  • rivieren en zijtakken in landen als Brazilië, Peru, Suriname en Guyana

Ze leven meestal in:

  • langzaam stromende rivieren

  • kreken en zijarmen

  • overstroomde bosgebieden

Het water is daar vaak zacht, zuur en donker door rottend blad en organisch materiaal (zogenaamd zwartwater).

Gedrag

Potloodvissen zijn:

  • vreedzaam en schuw

  • echte scholenvissen (ze voelen zich veiliger in groepen van minstens 6–10)

  • geen actieve zwemmers zoals neon- of kardinaaltetra's, maar eerder rustig zwevend

Ze zijn vooral actief in de bovenste en middelste waterlagen. Conflicten komen zelden voor, behalve lichte rivaliteit tussen mannetjes.

Soorten

Er bestaan meerdere soorten potloodvissen, waaronder:

  • Nannostomus beckfordi (gouden potloodvis)

  • Nannostomus marginatus

  • Nannostomus eques (staat bekend om zijn schuine zwemhouding)

  • Nannostomus mortenthaleri (rood gekleurd, zeer populair)

Elke soort heeft kleine verschillen in kleur, strepen en gedrag, maar hun basisverzorging is vergelijkbaar.

Voeding

In de natuur eten potloodvissen vooral:

  • kleine insecten

  • larven

  • plankton

  • micro-organismen

In het aquarium accepteren ze:

  • fijn droogvoer

  • diepvriesvoer (zoals artemia en cyclops)

  • levend voer (dit versterkt kleur en conditie)

Door hun kleine bek hebben ze fijn voer nodig.

Aquariumverzorging

Potloodvissen zijn goed te houden, maar ze stellen wel eisen:

Aquarium:

  • minimaal ±60 liter voor een school

  • veel planten, vooral drijfplanten

  • gedimd licht

  • rustige omgeving

Water:

  • zacht tot middelhard

  • licht zuur tot neutraal

  • stabiele temperatuur (ongeveer midden 20 °C)

Ze zijn gevoelig voor slechte waterkwaliteit, dus regelmatig onderhoud is belangrijk.

Kweek

De kweek van potloodvissen is mogelijk maar niet eenvoudig:

  • ze zetten eitjes af tussen fijne planten of mossen

  • ouders eten vaak de eitjes

  • eitjes zijn gevoelig voor licht

Succesvolle kweek vraagt dus om aparte kweekbakken en zorgvuldige omstandigheden.

Geschiktheid voor gezelschapsaquaria

Potloodvissen zijn ideaal voor:

  • rustige gezelschapsaquaria

  • combinaties met andere kleine, vreedzame vissen (zoals kleine tetra's of dwergcichliden)

  • aquaria met een natuurlijke, Zuid-Amerikaanse uitstraling

Ze zijn niet geschikt voor drukke of agressieve medebewoners.

Samengevat

De potloodvis is een:

  • kleine, elegante en rustige vis

  • perfecte keuze voor liefhebbers van natuurlijke aquaria

  • soort die vooral tot zijn recht komt in een groep en in een goed ingericht, rustig aquarium