pootloze hagedis

De pootloze hagedis is een fascinerend dier dat op het eerste gezicht vaak wordt verward met een slang vanwege het ontbreken van poten. Toch behoort deze diersoort tot de hagedissen en vertoont ze belangrijke verschillen met slangen. Hieronder vind je alles wat je moet weten over pootloze hagedissen!

Wat is een pootloze hagedis?

Een pootloze hagedis is een hagedis zonder zichtbare poten. Hoewel dit hen fysiek op slangen doet lijken, hebben ze eigenschappen die typisch zijn voor hagedissen. Er zijn verschillende soorten pootloze hagedissen, waarvan de hazelworm (Anguis fragilis) de bekendste is in Europa.

Kenmerken van pootloze hagedissen

1. Anatomie:

   • Oogleden: Pootloze hagedissen hebben beweegbare oogleden, wat slangen niet hebben.
   • Oren: Ze hebben kleine oorgaatjes aan de zijkanten van hun kop, iets wat slangen missen.
   • Skelet: Hun skelet toont vaak sporen van rudimentaire pootbeenderen, wat wijst op hun evolutionaire verleden.

2. Huid:

   • Ze hebben schubben, net als andere hagedissen en slangen, maar hun huid vervelt niet in één stuk zoals bij slangen.

3. Staart:

   • Bij veel soorten, zoals de hazelworm, kan de staart afbreken (autotomie) als ze aangevallen worden. Dit is een verdedigingstactiek.

4. Voortplanting:

   • Sommige pootloze hagedissen leggen eieren, terwijl anderen, zoals de hazelworm, levendbarend zijn (de jongen worden in een dun vlies geboren).

Voeding

Pootloze hagedissen zijn carnivoren die zich voeden met kleine dieren zoals:

• Slakken
• Insecten
• Wormen
• Spinnen

Ze hebben een voorkeur voor prooien die makkelijk te verteren zijn en gebruiken hun tong en geur om prooien te vinden.

Verspreiding en leefgebied

Pootloze hagedissen komen voor in verschillende delen van de wereld, afhankelijk van de soort:

• De hazelworm komt veel voor in Europa, inclusief Nederland en België. Ze leven in bossen, graslanden en tuinen.
• Andere soorten, zoals de Burton's pootloze hagedis (Lialis burtonis), leven in Australië en Zuidoost-Azië.

Ze geven de voorkeur aan gebieden met voldoende schuilplaatsen, zoals gras, bladeren en stenen, en vermijden open en droge terreinen.

Belangrijke soorten

1. Hazelworm (Anguis fragilis):

   • Veel voorkomend in Europa.
   • Staart kan afbreken bij gevaar.

2. Burton's pootloze hagedis (Lialis burtonis):

   • Komt voor in Australië en Azië.
   • Lang en slank lichaam, gespecialiseerd in het eten van andere hagedissen.

3. Glaskop-hagedissen (Ophisaurus):

   • Leven in Noord-Amerika, Zuidoost-Europa en Azië.
   • Ze hebben een langer lichaam en lijken meer op slangen dan de hazelworm.

Verschillen met slangen

Hoewel ze op slangen lijken, zijn er duidelijke verschillen:

• Ogen: Pootloze hagedissen hebben beweegbare oogleden; slangen niet.
• Oren: Ze hebben externe ooropeningen, terwijl slangen dit niet hebben.
• Beweging: Hun beweging is minder soepel dan die van slangen vanwege hun iets stijvere lichaam.

Bescherming en bedreigingen

• Predatoren: Roofvogels, zoogdieren en grotere reptielen jagen op pootloze hagedissen.
• Habitatverlies: Ontbossing, landbouw en urbanisatie vormen een bedreiging voor hun leefgebieden.
• Menselijke interactie: Ze worden soms per ongeluk gedood omdat ze worden aangezien voor slangen.

Interessante feiten

• De naam "hazelworm" is een beetje misleidend omdat het geen worm of slang is, maar een hagedis.
• Pootloze hagedissen kunnen hun staart niet altijd volledig regenereren nadat deze is afgebroken.
• Ze spelen een belangrijke rol in ecosystemen door het in toom houden van insectenpopulaties.

Heb je een specifieke vraag over een pootloze hagedis? 😊