Koffieboonspin

De koffieboonspin is een kleine, glanzende spin die officieel Steatoda bipunctata heet. Ze behoort tot de familie van de kogelspinnen, dezelfde familie als de zwarte weduwe. Dat klinkt meteen spannend, maar de koffieboonspin is voor mensen vrijwel ongevaarlijk.

De naam "koffieboonspin" komt van haar achterlijf: dat lijkt echt op een donkerbruine koffieboon, vooral wanneer ze haar poten intrekt als ze schrikt. Dan wordt ze bijna een ovaal bolletje. Ze is meestal donkerbruin tot zwartachtig, vaak met een lichtere streep of vlekken op de rug. Haar lichaam glanst een beetje vettig of wasachtig.

Ze is klein:

• vrouwtjes: ongeveer 4,5 tot 7 mm
• mannetjes: ongeveer 4 tot 5,5 mm

Het mannetje herken je vaak aan de opvallend grote "bokshandschoenachtige" palpen bij de kop. Daarmee brengt hij sperma over tijdens de paring.

De koffieboonspin leeft vooral:

• in huizen
• schuren
• kelders
• tuinhuizen
• onder vensterbanken
• tussen rommel
• achter schors
• in spleten en kieren

Ze houdt van rustige plekken waar weinig wordt gestoord. Overdag verstopt ze zich meestal, 's avonds hangt ze vaker zichtbaar in haar web.

Haar web is anders dan het klassieke wielweb van een kruisspin. Het is een warrig driedimensionaal web met kleverige draden die strak naar beneden lopen. Dat wordt soms een "galgweb" genoemd. Wanneer een insect tegen zo'n draad loopt, laat de draad los van de ondergrond en slingert de prooi omhoog, waardoor die nog meer verstrikt raakt.

De koffieboonspin is een verrassend efficiënte jager. Ze vangt:

• vliegen
• muggen
• kevers
• pissebedden
• andere spinnen
• zelfs grote huisspinnen

Daardoor werkt ze eigenlijk als een natuurlijke opruimer in huis.

Hoewel ze gif heeft — zoals bijna alle spinnen — is dat bedoeld voor prooien. Een beet bij mensen komt zelden voor. Als het al gebeurt, is het meestal niet erger dan een lichte wespensteek of irritatie. Haar kaken zijn bovendien klein.

Een bijzonder detail: het mannetje maakt soms een soort trillend of tjirpend geluid tijdens de balts. Dat gebeurt door lichaamsdelen tegen elkaar te bewegen om indruk te maken op het vrouwtje. Dat is vrij bijzonder voor spinnen.

De soort komt in bijna heel Europa voor en is behoorlijk algemeen in Nederland en België. Ze werd zelfs uitgeroepen tot Europese "Spin van het Jaar" in 2018.

Veel mensen verwarren haar met een kleine zwarte weduwe omdat ze familie zijn en een vergelijkbare lichaamsvorm hebben. Maar de koffieboonspin is veel kleiner en mist de bekende rode zandlopertekening.

Kort samengevat:

• klein, donker en glanzend
• lijkt op een koffieboon
• leeft graag in gebouwen
• maakt warrige vangwebben
• eet veel andere insecten en spinnen
• schuw en nuttig dier
• vrijwel ongevaarlijk voor mensen