Knobbelzwaan

Algemene beschrijving

De knobbelzwaan is één van de grootste watervogels van Europa en valt direct op door zijn sierlijke witte verenkleed, lange S-vormige hals en de zwarte knobbel bovenop de snavel waaraan hij zijn naam dankt. Deze knobbel is bij mannetjes duidelijk groter dan bij vrouwtjes.

Uiterlijk

• Lengte: 140–160 cm

• Spanwijdte: 200–240 cm

• Gewicht: 9–14 kg (mannetjes zwaarder dan vrouwtjes)

• Veren: volledig wit, kuikens zijn grijzig

• Snavel: oranje met zwarte basis en knobbel

• Houding: vaak met gebogen vleugels als "zeilen" bij agressie

Gedrag

Territoriaal

Knobbelzwanen staan bekend om hun sterke territoriumgedrag. Ze verdrijven andere zwanen, ganzen en soms zelfs mensen of honden als ze broeden.

Monogaam

Ze vormen over het algemeen langdurige paren, soms voor het leven. Beide ouders zijn intensief betrokken bij nestbouw en het grootbrengen van de jongen.

Vliegwijze

Tijdens het vliegen produceren ze een kenmerkend zoemend of fluitend geluid met hun vleugels. Hierdoor hoor je ze vaak voordat je ze ziet.

Voeding

Knobbelzwanen zijn vooral planteneters.
Ze eten:

• waterplanten

• gras

• algen

• soms kleine waterdiertjes als bijvangst

Ze grazen vaak aan de waterkant of steken hun lange hals onder water om planten van de bodem te halen.

Voortplanting

• Broedseizoen: meestal april–juni

• Nest: groot, opgebouwd uit riet en plantenmateriaal, vaak in rietvelden of op oevers

• Eieren: 5–7 per legsel

• Broedtijd: 35–38 dagen

• Kuikens: kunnen al snel zwemmen; blijven enkele maanden bij de ouders

Leefgebied

De knobbelzwaan komt veel voor in:

• meren en plassen

• rustige rivieren

• stadsparken

• kustgebieden

• sloten en polders

Hij is goed aangepast aan menselijke omgevingen en wordt daarom ook veel gezien in stedelijke wateren.

Levensduur

In het wild kunnen knobbelzwanen ruim 20 jaar oud worden, soms zelfs ouder in beschermde omstandigheden.

Bijzonderheden

• De knobbelzwaan is van nature niet volledig stil, ondanks de naam. Hij maakt zachte blaas- en sissgeluiden, vooral bij verdediging.

• De knobbel van het mannetje wordt groter tijdens het broedseizoen.

• Ze kunnen enorm agressief worden als hun jongen bedreigd worden.

• Ooit waren knobbelzwanen in sommige landen eigendom van de monarch, waardoor ze beschermd waren en als statussymbool golden.