Huisjesslak

De huisjesslak is een langzaam, slijmerig weekdier met een spiraalvormig huisje op zijn rug. Hij behoort tot de groep van de buikpotigen (Gastropoda), dezelfde groep als naaktslakken. Het grote verschil is natuurlijk het kalkhuisje, waarin de slak zich kan terugtrekken voor bescherming tegen uitdroging en vijanden.

Hoe ziet een huisjesslak eruit?

Een huisjesslak heeft:

• een zacht lichaam
• een gespierd "voet"-gedeelte waarmee hij kruipt
• slijm waarmee hij zich voortbeweegt
• twee lange tentakels met ogen erop
• twee kortere tentakels waarmee hij ruikt en voelt

Het huisje groeit mee met de slak. Jonge slakken worden zelfs al geboren met een piepklein huisje met een paar windingen. Naarmate ze groeien, bouwen ze steeds nieuwe lagen kalk aan de rand van het huisje.

De kleur van het huisje verschilt per soort: geel, bruin, rozeachtig of gestreept. Sommige hebben duidelijke donkere banden, andere bijna geen patroon.

Hoe bewegen ze?

Huisjesslakken bewegen met golfachtige spierbewegingen onder hun lichaam. Dat gaat langzaam, maar verrassend efficiënt. Het slijm voorkomt beschadiging en helpt zelfs over scherpe oppervlakken.

Een slak kan over glas, bladeren en zelfs ondersteboven kruipen dankzij dat slijm en de spierkracht van zijn voet.

Wat eten huisjesslakken?

De meeste huisjesslakken eten:

• dode bladeren
• rottend plantenmateriaal
• schimmels
• algen
• zachte planten

Ze gebruiken daarvoor een speciale "rasptong" (radula): een soort tong vol microscopische tandjes waarmee ze voedsel afschrapen.

Daardoor zijn veel huisjesslakken eigenlijk nuttige opruimers in bossen en tuinen. Ze helpen organisch materiaal afbreken en maken voedingsstoffen weer beschikbaar voor de bodem.

Sommige soorten kunnen wel jonge plantjes beschadigen, vooral in vochtige moestuinen.

Waar leven ze?

Huisjesslakken houden van:

• vocht
• schaduw
• koele plekken

Je vindt ze vaak:

• onder stenen
• tussen bladeren
• in tuinen
• in bossen
• langs heggen
• in composthopen

Overdag verstoppen ze zich meestal om niet uit te drogen. Vooral 's avonds en na regen worden ze actief.

Voortplanting

Bijzonder aan slakken is dat veel soorten hermafrodiet zijn: één slak heeft zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtsorganen. Toch paren de meeste soorten wel met een andere slak.

Na de paring leggen ze eitjes in vochtige aarde of onder bladeren. Uit die eitjes komen kleine slakjes mét mini-huisje.

Vijanden

Huisjesslakken worden gegeten door:

• egels
• vogels (zoals lijsters)
• kikkers
• padden
• sommige kevers

Lijsters zijn beroemd omdat ze slakkenhuisjes tegen stenen kapotslaan om de slak eruit te halen.

Winterslaap en overleven

Bij kou of droogte kunnen huisjesslakken zich terugtrekken in hun huisje. Sommige sluiten de opening af met een laagje slijm dat hard wordt. Zo verliezen ze minder vocht.

In de winter gaan veel soorten in een soort winterslaap.

Het slakkenhuis

Het huisje bestaat grotendeels uit kalk. Daarom hebben slakken calcium nodig. Ze halen dat uit:

• aarde
• planten
• kalkrijke ondergronden
• soms zelfs oude eierschalen

Een beschadigd huisje kan een slak soms gedeeltelijk herstellen, maar grote schade is vaak dodelijk.

Slimme weetjes

• Een slak heeft duizenden kleine tandjes op zijn rasptong.
• Sommige slakken kunnen jarenlang op dezelfde plek blijven leven.
• De wijngaardslak kan veel ouder worden dan gewone tuinslakken.
• Slakken slijmen niet alleen om te bewegen, maar ook als bescherming tegen uitdroging.
• Het spiraalhuisje volgt vaak een wiskundig groeipatroon.

Verschil tussen huisjesslak en naaktslak

Huisjesslak Naaktslak
Heeft zichtbaar huisje Geen zichtbaar huisje
Beter beschermd tegen uitdroging Droogt sneller uit
Vaak langzamer Vaak iets sneller
Eet vaker dood materiaal Vreet vaker levende planten

Naaktslakken stammen evolutionair waarschijnlijk af van soorten mét huisje die dat grotendeels verloren hebben.