De Egel is een klein stekelig zoogdier dat vooral bekendstaat om zijn rug vol stekels en zijn vermogen om zich op te rollen tot een stekelige bal. Egels leven al miljoenen jaren op aarde en komen in verschillende soorten voor in Europa, Azië en Afrika.

Uiterlijk

Een egel heeft:

• duizenden scherpe stekels op zijn rug
• een zachte buik met vacht
• een spitse snuit
• kleine donkere ogen
• korte pootjes met scherpe nagels

De stekels zijn eigenlijk aangepaste haren van keratine, hetzelfde materiaal als menselijke nagels en haar. Een volwassen egel heeft meestal tussen de 5.000 en 7.000 stekels.

Grootte

• Lengte: ongeveer 20–30 cm
• Gewicht:
  • zomer: 600–1200 gram
  • vlak voor winterslaap: soms meer dan 1500 gram

Soorten egels

Er bestaan ongeveer 17 soorten egels. De bekendste in Europa is:

• Europese egel

Andere soorten zijn onder meer:

• woestijnegels
• langooregels
• Afrikaanse witbuikegels

Sommige mensen houden Afrikaanse witbuikegels als huisdier, hoewel dat niet overal toegestaan of verstandig is.

Leefgebied

Egels leven graag op plekken met:

• struiken
• heggen
• bladeren
• schuilplaatsen
• insectenrijk terrein

Je vindt ze vaak in:

• tuinen
• parken
• bosranden
• weilanden

Ze maken nesten van bladeren, gras en mos.

Gedrag

Nachtdier

Egels slapen overdag en worden actief in de avond en nacht.

Solitair

Ze leven meestal alleen. Alleen tijdens de paartijd zoeken mannetjes en vrouwtjes elkaar op.

Oprollen

Bij gevaar trekt een egel speciale spieren samen waardoor hij zich oprolt tot een bal. Roofdieren krijgen dan vooral stekels te pakken.

Voeding

Egels zijn omnivoren, maar eten vooral dierlijk voedsel:

Favorieten

• insecten
• kevers
• wormen
• rupsen
• slakken
• spinnen

Soms eten ze ook:

• eieren
• fruit
• paddenstoelen
• aas

Wat egels beter niet kunnen eten

Veel mensen denken dat egels melk drinken, maar gewone melk kan diarree veroorzaken. Water is veel beter.

Winterslaap

In koude gebieden houden egels een winterslaap.

Tijdens die periode:

• daalt de lichaamstemperatuur sterk
• vertraagt de hartslag
• gebruiken ze vetreserves

De winterslaap duurt meestal van ongeveer november tot maart, afhankelijk van temperatuur en voedsel.

Voortplanting

Paring

Mannetjes draaien soms uren rond het vrouwtje in een soort "egel-dans".

Jongen

• draagtijd: ongeveer 5 weken
• aantal jongen: meestal 4–6

Baby-egels heten:

• egeljongen
• biggetjes

Ze worden blind geboren met zachte stekeltjes onder de huid.

Vijanden

Natuurlijke vijanden zijn onder andere:

• dassen
• grote uilen
• vossen
• sommige honden

Maar tegenwoordig vormen mensen vaak het grootste gevaar.

Gevaren voor egels

Verkeer

Veel egels worden aangereden wanneer ze 's nachts wegen oversteken.

Tuinen

Robotmaaiers en netten kunnen ernstige verwondingen veroorzaken.

Minder voedsel

Door pesticiden verdwijnen insecten, en dus ook voedsel voor egels.

Versnippering

Schuttingen en muren maken het moeilijk om tussen tuinen te bewegen.

Egels in de tuin helpen

Je kunt egels helpen door:

• een doorgang in schuttingen te maken
• bladeren te laten liggen
• geen gif te gebruiken
• water neer te zetten
• een egelhuis te plaatsen

Controleer ook altijd gras of struiken voordat je een robotmaaier gebruikt.

Bijzondere feiten

Zelf insmeren

Egels vertonen soms "zelfbespuuggedrag": ze maken schuim met speeksel en smeren dit over hun stekels. Wetenschappers weten nog niet precies waarom.

Goede reuk

Egels zien niet geweldig, maar ruiken en horen uitstekend.

Kunnen zwemmen

Ondanks hun kleine pootjes kunnen egels verrassend goed zwemmen.

Snelle lopers

Een egel kan sneller rennen dan veel mensen denken — soms tot ongeveer 6 km/u.

Egels in cultuur

De egel verschijnt vaak in:

• kinderboeken
• sprookjes
• tekenfilms
• videogames

Een bekende moderne egel is Sonic the Hedgehog, al lijkt die natuurlijk weinig op een echte egel.

Bescherming

In veel Europese landen zijn wilde egels beschermd. Het is meestal niet toegestaan om gezonde wilde egels zomaar mee naar huis te nemen.

Wetenschappers maken zich zorgen omdat op sommige plekken de egelpopulatie afneemt door:

• verkeer
• verlies van natuur
• intensieve landbouw
• klimaatverandering

Samenvatting

De egel is:

• een nachtdier
• een insectenetend zoogdier
• beroemd om zijn stekels
• nuttig voor tuinen
• kwetsbaar voor menselijke activiteiten

Ondanks zijn stekelige uiterlijk is het een voorzichtig en vrij schuw dier dat een belangrijke rol speelt in de natuur.