Doornhaai

Algemene kenmerken

De doornhaai is een kleine haai, meestal tussen de 60 en 100 cm lang, al kunnen sommige exemplaren iets groter worden. Hij heeft een slank, langwerpig lichaam en is meestal grijs tot grijsbruin van kleur, met een lichtere buik. Jonge dieren hebben vaak lichte vlekjes op hun rug.

Wat hem echt onderscheidt, zijn de twee scherpe stekels (doornen) vóór zijn twee rugvinnen. Deze stekels zijn licht giftig en dienen als verdediging tegen roofdieren. Vandaar de naam doornhaai.

Leefgebied

De doornhaai komt voor in vrijwel alle wereldzeeën, zowel in koude als gematigde wateren. Hij leeft meestal:

• op het continentaal plat

• op dieptes van enkele meters tot honderden meters

• soms zelfs dieper, afhankelijk van temperatuur en seizoen

Hij kan zowel kustgebieden als open zee bewonen en past zich gemakkelijk aan verschillende omstandigheden aan.

Gedrag

Doornhaaien staan bekend om hun sociale gedrag:

• Ze leven vaak in grote scholen, soms gescheiden naar geslacht of leeftijd.

• Ze zijn actieve jagers, vooral 's nachts.

• Overdag verblijven ze vaak dieper in het water.

Het zijn niet-agressieve haaien en vormen geen gevaar voor mensen, tenzij ze worden vastgepakt (vanwege de stekels).

Voeding

De doornhaai is een roofdier en eet een grote variatie aan voedsel, waaronder:

• kleine vissen (zoals haring en sprot)

• inktvissen

• kreeftachtigen

• wormen en andere bodemdieren

Dankzij zijn flexibele dieet kan hij in veel verschillende gebieden overleven.

Voortplanting

De voortplanting van de doornhaai is bijzonder en extreem traag:

• Hij is eierlevendbarend (de eieren ontwikkelen zich in het lichaam van het vrouwtje).

• De dracht duurt ongeveer 18 tot 24 maanden, een van de langste draagtijden van alle gewervelde dieren.

• Er worden meestal 2 tot 15 jongen geboren per keer.

• Jonge doornhaaien zijn bij geboorte al volledig zelfstandig.

Door deze langzame voortplanting is de soort zeer kwetsbaar voor overbevissing.

Leeftijd

Doornhaaien worden erg oud:

• Mannetjes kunnen vaak 30–40 jaar oud worden.

• Vrouwtjes kunnen zelfs 60 tot 100 jaar bereiken.

Ze groeien langzaam en worden pas laat geslachtsrijp, wat hun populatieherstel vertraagt.

Relatie met de mens

• De doornhaai is jarenlang intensief bevist, vooral voor vlees en levertraan.

• In sommige landen werd hij ook als plaag gezien omdat hij visnetten leeg at.

• Tegenwoordig is er meer aandacht voor bescherming en duurzaam beheer.

In de keuken werd doornhaai vroeger veel gegeten; in sommige regio's werd hij verkocht als "zeepaling" of verwerkt in visgerechten.

Bijzonderheden

• Het skelet bestaat volledig uit kraakbeen, net als bij andere haaien.

• Hij heeft geen zwemblaas, maar blijft drijven door zijn lever die rijk is aan olie.

• De stekels kunnen pijnlijke wonden veroorzaken als je er niet voorzichtig mee bent.

Samenvatting

De doornhaai is een:

• kleine maar zeer oude haaiensoort

• taaie overlever met een groot verspreidingsgebied

• sociaal, langzaam groeiend en laat voortplantend dier

• ongevaarlijke haai met een belangrijk ecologisch evenwicht