Doktersvis

De doktersvis is een opvallende en fascinerende zeervis die vooral bekendstaat om zijn rol als "schoonmaker" van het koraalrif. Hieronder vind je een uitgebreid overzicht, helemaal zonder bronnen.

Algemene beschrijving

De doktersvis behoort tot de familie Acanthuridae. In het Engels worden ze surgeonfish genoemd. Ze komen vooral voor in tropische en subtropische zeeën, met name rond koraalriffen in de Indische Oceaan, de Stille Oceaan en de Atlantische Oceaan.

Wat hen direct herkenbaar maakt, is hun zijdelings afgeplatte lichaam en de vaak felle kleuren: blauw, geel, paars, bruin of combinaties daarvan. Veel soorten hebben patronen of kleurveranderingen die afhankelijk zijn van leeftijd of stemming.

Waarom heet hij doktersvis?

De naam "doktersvis" komt van de scherpe stekels aan weerszijden van de staart. Deze stekels lijken op een chirurgisch mes (scalpel). Ze liggen meestal plat tegen het lichaam, maar kunnen worden uitgeklapt als verdediging. Hiermee kan de vis zichzelf beschermen tegen roofdieren of rivalen.

Leefgebied

Doktersvissen leven vrijwel altijd in de buurt van koraalriffen, waar ze voldoende voedsel en beschutting vinden. Ze zwemmen vaak:

• alleen

• in kleine groepen

• of in grote scholen (vooral tijdens het grazen)

Ze zijn actief overdag en keren 's nachts terug naar veilige plekken tussen het rif.

Voeding en rol in het ecosysteem

De meeste doktersvissen zijn herbivoren (planteneters). Hun dieet bestaat vooral uit:

• algen

• zeegras

• microscopisch plantaardig materiaal

Door algen te eten, voorkomen ze dat deze het koraal overwoekeren. Hierdoor zijn doktersvissen cruciaal voor de gezondheid van koraalriffen. Zonder hen zouden riffen sneller verstikken en afsterven.

Sommige soorten eten naast algen ook kleine ongewervelden, maar dat is eerder aanvullend.

Gedrag

• Doktersvissen kunnen territoriaal zijn, vooral tegenover soortgenoten.

• Tijdens het eten bewegen ze vaak continu en grazen ze grote oppervlakken af.

• In stresssituaties kunnen ze hun kleur iets veranderen (donkerder of fletser).

Ze communiceren vooral via lichaamshouding en kleurveranderingen.

Voortplanting

De voortplanting gebeurt meestal in open water:

• Mannetjes en vrouwtjes laten eieren en sperma tegelijk los.

• De bevruchte eitjes zweven als plankton in zee.

• Na verloop van tijd ontwikkelen de larven zich en trekken ze richting het rif.

Jonge doktersvissen zien er vaak heel anders uit dan volwassen exemplaren, zowel in vorm als kleur.

Bekende soorten

Enkele bekende doktersvissen:

• Blauwe doktersvis (vaak geassocieerd met "Dory")

• Gele doktersvis

• Poederblauwe doktersvis

• Convict doktersvis (met zwarte strepen)

Elke soort heeft zijn eigen gedrag, kleur en voorkeur voor leefgebied.

Gevaren en bedreigingen

Doktersvissen worden bedreigd door:

• beschadiging van koraalriffen

• vervuiling van zeeën

• klimaatverandering (opwarming en verzuring van het water)

• vangst voor de aquariumhandel

Hoewel veel soorten nog algemeen voorkomen, zijn ze sterk afhankelijk van gezonde riffen.

Interessante weetjes

• De stekels van de doktersvis kunnen pijnlijk verwonden.

• Ze hebben een uitstekend gezichtsvermogen.

• Sommige soorten leven meer dan 20 jaar.

• Ze spelen een grotere ecologische rol dan hun grootte doet vermoeden.