Arapaima

Grootte en uiterlijk

De arapaima behoort tot de grootste zoetwatervissen die er bestaan. Hij kan meer dan 3 meter lang worden en tot ongeveer 200 kilo wegen. Zijn lichaam is lang en cilindervormig, met grote, harde schubben. Die schubben zijn grijs-groen van kleur en hebben vaak roodachtige of oranje accenten richting de staart, wat hem een opvallend uiterlijk geeft.

Een bijzonder detail: de schubben zijn zo sterk opgebouwd dat ze zelfs bestand zijn tegen beten van piranha's. Ze werken als een soort natuurlijk pantser.

Ademhaling en unieke aanpassing

Wat de arapaima echt uitzonderlijk maakt, is dat hij lucht kan ademen. Naast kieuwen heeft hij een aangepaste zwemblaas die functioneert als een soort long. Hierdoor moet hij regelmatig naar de oppervlakte komen om lucht te happen, meestal elke 5 tot 15 minuten.

Dit is een cruciale aanpassing aan de Amazone, waar veel wateren warm zijn en weinig zuurstof bevatten. In zulke omstandigheden zouden veel andere vissen niet kunnen overleven.

Leefgebied

De arapaima leeft vooral in:

• Langzaam stromende rivieren

• Overstromingsbossen

• Meren en moerassen van het Amazonebekken

Tijdens het regenseizoen verspreidt hij zich over grote, ondergelopen gebieden. In het droge seizoen blijft hij vaker in diepere wateren.

Voeding

De arapaima is een roofdier. Zijn dieet bestaat onder andere uit:

• Andere vissen

• Schaaldieren

• Af en toe vogels of kleine dieren die te dicht bij het water komen

Hij jaagt vaak door snel omhoog te schieten en zijn prooi met een krachtige hap te grijpen. Zijn grote bek en sterke kaakspieren maken hem zeer effectief.

Gedrag en voortplanting

Arapaima's vertonen opvallend zorgzaam gedrag voor vissen:

• Ze maken ondiepe nesten in de bodem

• Na het uitkomen van de eieren blijven de ouders bij de jongen

• Het mannetje bewaakt de jonge vissen en houdt ze bij elkaar

De jongen blijven vaak dicht bij de kop van het mannetje, dat een donkerdere kleur krijgt waardoor ze hem beter kunnen volgen.

Relatie met de mens

Voor inheemse volkeren in het Amazonegebied is de arapaima al eeuwenlang belangrijk:

• Als voedselbron (het vlees is wit, stevig en vrijwel graatloos)

• Voor traditionele visserij

• De schubben werden soms gebruikt als gereedschap of versiering

Door overbevissing raakte de arapaima in sommige gebieden sterk in aantal verminderd. Tegenwoordig bestaan er beschermingsprogramma's en lokale regels, die in sommige regio's juist hebben geleid tot herstel van de populatie.

Bijzonderheden

• Hij wordt soms een "levend fossiel" genoemd, omdat zijn soort al miljoenen jaren bestaat.

• De arapaima kan korte tijd buiten water overleven, zolang zijn huid vochtig blijft.

• Door zijn formaat en kracht heeft hij weinig natuurlijke vijanden wanneer hij volwassen is.