Amerikaanse Rivierkreeft

De Amerikaanse rivierkreeft is een verzamelnaam voor meerdere soorten rivierkreeften die oorspronkelijk uit Noord-Amerika komen en inmiddels in veel andere delen van de wereld voorkomen, waaronder Nederland en België. Ze zijn bekend – en berucht – vanwege hun grote aanpassingsvermogen en invloed op ecosystemen.

Oorsprong en soorten

Met "Amerikaanse rivierkreeft" worden meestal deze soorten bedoeld:

• Rode Amerikaanse rivierkreeft (Procambarus clarkii)

• Gevlekte Amerikaanse rivierkreeft (Faxonius limosus)

• Geknobbelde Amerikaanse rivierkreeft (Faxonius virilis)

• Signaalkreeft (Pacifastacus leniusculus)

Deze soorten zijn in de 19e en 20e eeuw naar Europa gebracht, vaak voor consumptie, aquacultuur of per ongeluk via transport van waterplanten.

Uiterlijk

Amerikaanse rivierkreeften:

• Hebben een hard pantser

• Bezitten twee grote scharen

• Worden meestal 8–15 cm lang

• Variëren in kleur van roodbruin tot groenachtig of donkerblauw
  De rode Amerikaanse rivierkreeft valt extra op door zijn felrode kleur, vooral na het koken.

Leefgebied

Ze leven in:

• Slotensystemen

• Rivieren en beken

• Meren en plassen

• Moerassen en rijstvelden

Ze zijn zeer tolerant voor slechte waterkwaliteit, lage zuurstofwaarden en vervuiling. Sommige soorten kunnen korte tijd over land lopen om nieuw water te vinden.

Gedrag en voeding

Amerikaanse rivierkreeften zijn:

• Alleseters: planten, algen, insecten, slakken, vislarven, dode dieren

• Vooral actief in de schemering en 's nachts

• Agressief en territoriaal, vooral tegenover andere kreeften

Ze graven holen in oevers en bodems, wat leidt tot verzakking en schade aan waterkanten.

Voortplanting

Hun voortplanting is zeer efficiënt:

• Ze planten zich meerdere keren per jaar voort

• Een vrouwtje kan honderden eieren dragen

• Jonge kreeften groeien snel en zijn snel geslachtsrijp

Dit verklaart waarom populaties zich explosief kunnen uitbreiden.

Impact op ecosystemen

In Europa worden Amerikaanse rivierkreeften beschouwd als invasieve exoten:

• Ze verdringen inheemse rivierkreeften

• Ze eten waterplanten, wat leidt tot troebel water

• Ze verstoren broedplaatsen van vissen en amfibieën

• Ze verspreiden de rivierkreeftenpest, een ziekte waar Europese soorten vrijwel altijd aan sterven

Relatie met de mens

Negatief

• Schade aan dijken en oevers

• Vermindering van biodiversiteit

• Problemen voor waterbeheer en natuurbeheer

Positief

• Ze worden gegeten (vooral in Cajun- en Creoolse keuken)

• Ze worden gebruikt in visserij en soms in aquacultuur

• Ze spelen een rol in onderzoek naar ecologie en gedrag

In Nederland en België

Amerikaanse rivierkreeften:

• Komen steeds vaker voor

• Hebben weinig natuurlijke vijanden

• Zijn moeilijk te bestrijden
  Vangen is toegestaan onder strikte regels, maar volledig uitroeien is praktisch onmogelijk.

Samenvattend

De Amerikaanse rivierkreeft is:

• Slim, sterk en extreem aanpasbaar

• Ecologisch problematisch buiten zijn oorspronkelijke leefgebied

• Een goed voorbeeld van hoe een geïntroduceerde soort het evenwicht in natuur kan verstoren